![140 lat Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie za nami! [relacja]](https://wsokole.pl/wp-content/uploads/2026/09/WhatsApp-Image-2026-09-06-at-21.50.37-scaled.jpeg)
W niedzielę, 6 września 2026 r. w Rzeszowie przedstawiciele polskich gniazd sokolich, władz państwowych i samorządowych, środowisk akademickich, kulturalnych i sportowych, a także zawodnicy wraz z rodzinami uczestniczyli w uroczystych obchodach 140-lecia Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie. Jubileusz połączył pamięć o dorobku poprzednich pokoleń z prezentacją współczesnej działalności Towarzystwa oraz refleksją nad przyszłością całego ruchu sokolego.
Głównym organizatorem obchodów i gospodarzem uroczystości był prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie dr Grzegorz Bielec – adiunkt dydaktyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Połączenie perspektywy lokalnego gospodarza, przedstawiciela środowiska naukowego i działacza ogólnopolskich struktur sokolich nadało jubileuszowi wymiar wykraczający poza granice miasta i regionu.
W uroczystościach uczestniczyli m.in. Wiesław Buż, I wicewojewoda podkarpacki; dr inż. Karol Ożóg, wicemarszałek województwa podkarpackiego; Marcin Deręgowski, zastępca prezydenta Miasta Rzeszowa; dr Damian Małecki, prezes World Sokol Federation oraz prezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce; dr Marcin Bukała, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie; Jadwiga Jagoda Skowron, pełnomocnik dyrektora Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, oraz Grzegorz Stęchły, przewodniczący Społecznej Rady Sportu przy Prezydencie Miasta Rzeszowa.
Do Rzeszowa przybyły również delegacje Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” – przede wszystkim z Podkarpacia (Sanok, Ropczyce, Dynów, Rymanów, Strachocina; środowisko Przemyśla), ale także z innych części kraju (Leszno, Nowy Sącz) – wraz z pocztami sztandarowymi. Ich obecność podkreśliła wspólnotowy charakter wydarzenia i pokazała, że jubileusz rzeszowskiego gniazda był świętem ważnym dla całego polskiego Sokolstwa.
Powrót do miejsca, w którym tworzyła się historia
Jubileusz rozpoczął się przed dawną sokolnią przy ul. Sokoła 7, gdzie obecnie mieści się Teatr im. Wandy Siemaszkowej. To właśnie w tym budynku przez dziesięciolecia koncentrowała się sportowa, wychowawcza, społeczna i kulturalna działalność rzeszowskiego Towarzystwa.
Po oficjalnym powitaniu uczestników zabrzmiał Hymn Sokoła. Jego wykonanie miało szczególną wymowę: pieśń powstała w 1886 roku, a więc w tym samym czasie, w którym założono Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Rzeszowie. Po 140 latach jej słowa i melodia ponownie zabrzmiały przed historyczną siedzibą organizacji.
Następnie wygłoszono okolicznościowe przemówienia, po czym przedstawiciele władz, środowisk sportowych, akademickich i kulturalnych oraz delegacje gniazd sokolich złożyli wiązanki kwiatów przed tablicą – wmurowaną przed 5 laty – upamiętniającą działalność rzeszowskiego „Sokoła”.
Hołd dla poprzednich pokoleń
Kolejna część obchodów odbyła się przy pomniku płk. Leopolda Lisa-Kuli na placu Farnym. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Leopold Lis-Kula był związany z rzeszowskim „Sokołem”, a w późniejszych latach stał się jednym z symboli walki o odzyskanie przez Polskę niepodległości.
Przed pomnikiem złożono kwiaty i oddano hołd zasłużonym działaczom Towarzystwa, druhnom i druhom oraz wszystkim członkom ruchu sokolego, którzy służyli ojczyźnie i uczestniczyli w walkach o jej wolność. Ceremonia należała do najbardziej podniosłych momentów jubileuszu – przypomniała wszystkich prezesów TG „Sokół” od 1886 r. do 2026 r. – ludzi, dzięki których odwadze, pracy i wierności ideałom możliwa była 140-letnia historia organizacji.
Sztandar jako znak ciągłości
Z placu Farnego uczestnicy przeszli do rzeszowskiego kościoła farnego, gdzie odprawiono uroczystą Mszę Świętą Jubileuszową. Jej centralnym wydarzeniem było poświęcenie odtworzonego sztandaru Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie.
Historia zatoczyła w ten sposób szczególny krąg. Pierwszy sztandar rzeszowskiego „Sokoła” został poświęcony w 1900 roku w tej samej świątyni. Po 126 latach od tamtej ceremonii kościół farny ponownie stał się miejscem poświęcenia jednego z ważniejszych symboli tożsamości Towarzystwa a zarazem Rzeszowa.
Historia opowiedziana przez pamięć
Po zakończeniu uroczystości religijnych uczestnicy zwiedzili wystawę na Placu Farnym „W jedności siła. Towarzystwo Gimnastyczne «Sokół» od narodzin do współczesności”, przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Ekspozycja ukazywała dzieje ruchu sokolego, jego aktywność sportową, wychowawczą i patriotyczną, a także rolę, jaką odegrał w kształtowaniu postaw obywatelskich i budowaniu polskiej wspólnoty narodowej.
Młodzi sportowcy, czyli współczesna twarz „Sokoła”
Przed rozpoczęciem sesji historyczno-naukowej, przed siedzibą Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, zaprezentowano współczesne sportowe oblicze Towarzystwa. Publiczności przedstawiono zawodniczki i zawodników TG „Sokół” w Rzeszowie, którzy już w dniach 13-18 września będą reprezentować klub, Podkarpacie i Polskę w Chorwacji (Novalja) podczas Mistrzostw Świata IBFF Fit Kids – największej światowej federacji fitnessu gimnastycznego.
Prezentacji towarzyszył pokaz taneczny w formule flash mob. Zawodnicy wykonali wspólny układ do utworu „We Are Fit Kids”. Pełen energii występ był wyraźnym sygnałem, że rzeszowski „Sokół” nie jest jedynie częścią historii. Pozostaje żywą, rozwijającą się organizacją, która wychowuje kolejne pokolenia, odpowiada na potrzeby współczesnego sportu i odnosi sukcesy na arenie międzynarodowej.
Naukowe spojrzenie na tradycję i współczesność
W Muzeum Okręgowym w Rzeszowie odbyła się następnie sesja historyczno-naukowa „140 lat Towarzystwa Gimnastycznego «Sokół» w Rzeszowie – tradycja, patriotyzm i współczesność”. Spotkanie umożliwiło spojrzenie na dorobek Sokolstwa z perspektywy historii, nauk o kulturze fizycznej oraz współczesnej działalności organizacyjnej.
Wśród uczestników i prelegentów znaleźli się przedstawiciele Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz badacze dziejów ruchu sokolego, kultury fizycznej i wychowania patriotycznego, w tym prof. dr hab. Tadeusz Zych, prof. Wojciech J. Cynarski. W sesji uczestniczyli również dr Damian Małecki, prezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce i World Sokol Federation, oraz dr Grzegorz Bielec – adiunkt Uniwersytetu Rzeszowskiego, prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie i wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce oraz Prezydent IBFF Fit Kids Poland.
Sesję naukową przygotowała prof. Agnieszka Mirkiewicz z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Wygłoszone referaty dotyczyły początków i rozwoju polskiego Sokolstwa, jego wkładu w upowszechnianie kultury fizycznej i wychowanie patriotyczne, a także wyzwań stojących przed ruchem w XXI wieku. Jubileuszowe spotkanie nie ograniczyło się do podsumowania przeszłości – stało się przestrzenią namysłu nad przyszłą rolą „Sokoła” i możliwymi kierunkami jego dalszego rozwoju.
Naturalnym dopełnieniem sesji była dyskusja o perspektywach rozwoju polskiego Sokolstwa. Jej uczestnicy podkreślali, że jubileusz powinien być nie tylko podsumowaniem bogatej historii, lecz także początkiem nowego etapu. W działalności gniazd widać coraz większą aktywność organizacyjną, rozwój struktur i nowe inicjatywy, a poszczególne Towarzystwa odważniej sięgają po nowoczesne formy pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi.
Jubileusz, który otwiera nowy rozdział
Oficjalną część obchodów zakończył wspólny sokoli obiad. Spotkanie stało się okazją do mniej formalnych rozmów, wymiany doświadczeń i dalszej dyskusji o współpracy między gniazdami, działalności Sokolstwa Polskiego oraz miejscu polskiego „Sokoła” w międzynarodowym ruchu sokolim.