Adam Asnyk (1838–1897) był polskim poetą, dramatopisarzem oraz działaczem niepodległościowym. Należał do czołowych twórców epoki pozytywizmu. Wiersz Adama Asnyka „Do Sokołów” to patriotyczny utwór napisany dla organizacji „Sokół”, wzywający do aktywności i rozwoju. Wiersz „Do Sokołów” Adama Asnyka to utwór wzywający do fizycznego i duchowego odrodzenia narodu oraz aktywności w duchu idei sokolej. Tekst nawołuje do rozwijania skrzydeł, budzenia śpiących i pracy nad siłą, aby przezwyciężyć słabość i niewolę.
DO SOKOŁÓW!
Do lotu, bracia Sokoły!
Rozwińcie skrzydlate hufce,
Gdzie blask jutrzenki wesoły,
Tam dążcie w swojej wędrówce,
Do ciał i duchów rozkwitu,
Do pełni ludzkiego bytu!
Zatoczcie nad naszą ziemią
Słonecznych polotów kręgi,
I budźcie tych, którzy drzemią,
Hasłem wskrzeszonej potęgi,
I tchnijcie ożywcze moce
W smutne dziedzictwo sieroce.
Z uczuciem szlachetnej dumy
Prowadźcie, o Przewodnicy!
Zwątlone, skarlałe tłumy
Do czystej życia krynicy,
Aby się rzesze napiły
Z źródeł młodości i siły.
Niech potężnieją ramiona!
Niech się rozrasta szeroko
Pierś silną wolą natchniona,
A męstwem zapłonie oko.
Cielesna niemoc niech znika,
Z nią nędzny duch niewolnika!
Z fizycznej siły wykwita
Sił wyższych czynność społeczna,
I mądrość w środki obfita,
I miłość ludzi słoneczna,
I wielkich poświęceń zdolność
Za wiarę, ojczyznę, wolność.
Więc naprzód, wierna drużyno!
W świetlanym kąp się błękicie,
A dla tych, co marnie giną,
Chcąc nowe wywalczyć życie,
Z niezłomną wolą postanów
Przemienić karły w tytanów!
Adam Asnyk nie wziął żadnego honorarium za wiersz „Do Sokołów”. Przekazał ten utwór Polskiemu Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół” całkowicie bezpłatnie, jako dar patriotyczny dla organizacji. Historyczne zapiski oraz biogramy na stronie Centrum Informacji Sokolstwa Polskiego i pokrewnych portalach Związku skupiają się na kilku kluczowych faktach.
Sokole przesłanie tekstu
Analizy tekstu wskazują, że Asnyk idealnie ujął w nim tzw. ideę sokolą – połączenie dbałości o tężyznę fizyczną z moralnym i patriotycznym obowiązkiem wobec ojczyzny. Słowa „Do ciał i duchów rozkwitu” stały się wręcz jednym z nieoficjalnych haseł organizacji.
W artykułach biograficznych autorzy CINSP często stawiają postawę Asnyka za wzór dla współczesnych członków. Fakt, że jako znany i ceniony autor zrzekł się jakichkolwiek korzyści majątkowych za napisanie hymnu, jest opisywany jako dowód jego głębokiego patriotyzmu.
Żywa tradycja rocznicowa. Na blogu dokumentowane są obchody upamiętniające poetę. Gniazda sokole organizują specjalne zloty i akademie, jak np. pamiętne, szeroko opisywane w sokolej prasie obchody 100-lecia śmierci poety, podczas których tradycyjnie odśpiewuje się lub recytuje jego utwór. Asnyk jest tam wymieniany w jednym rzędzie z najważniejszymi postaciami zasłużonymi dla rozwoju ruchu w XIX wieku. Na zakończenie ku przestrodze zacytuję jeszcze jeden wiersz.
Do młodych
Szukajcie prawdy jasnego płomienia,
Szukajcie nowych, nieodkrytych dróg;
Za każdym krokiem w tajniki stworzenia
Coraz się dusza ludzka rozprzestrzenia
I większym staje się Bóg!
Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów,
Choć rozproszycie legendowy mrok,
Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów,
Ludziom niebiańskich nie zbraknie zachwytów,
Lecz dalej sięgnie ich wzrok.
Każda epoka ma swe własne cele
I zapomina o wczorajszych snach…
Nieście więc wiedzy pochodnię na czele
I nowy udział bierzcie w wieków dziele,
Przyszłości podnoście gmach!
Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy,
Choć macie sami doskonalsze wznieść;
Na nich się jeszcze święty ogień żarzy
I miłość ludzka stoi na straży,
I wy winniście im cześć!
Ze światem, który w ciemność już zachodzi
Wraz z całą tęczą idealnych snów,
Prawdziwa mądrość niechaj was pogodzi –
I wasze gwiazdy, o zdobywcy młodzi,
W ciemnościach pogasną znów!
druh dr Andrzej Bogucki
Centrum Informacji Naukowej Sokolstwa Polskiego w Bydgoszczy – Fordonie.