Relacje między prof. Ludwikiem Rydygierem a druhem sokolim Leonem Polewskim opierały się na głębokim zaufaniu, lojalności zawodowej oraz wspólnym patriotyzmie. Ich więź wykraczała daleko poza zwykły układ szefa i asystenta, co potwierdzają kluczowe fakty z ich współpracy w Chełmnie.
Przełom w medycynie i obrona polskości
Profesor Ludwik Rydygier to postać przełomowa dla światowej medycyny – jako pierwszy w Polsce i drugi na świecie zoperował żołądek (wycinając odźwiernik z powodu raka w 1880 r.), a rok później wykonał pierwszą na świecie resekcję żołądka z powodu wrzodu. Swoją historyczną klinikę prowadził w Chełmnie.
Jego bliskim współpracownikiem był dr Leon Polewski – gorący patriot i jeden z głównych założycieli oraz animatorów Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Chełmnie. Organizm ten, pod pozorem krzewienia sportu, dbał o kondycję fizyczną polskiej młodzieży oraz podtrzymywał ducha narodowego w trudnych czasach zaborów.
Gdy w 1887 roku pruskie szykany i naciski polityczne zmusiły Rydygiera do opuszczenia Chełmna, profesor chciał, aby jego życiowe dzieło nie wpadło w ręce Niemców. Przekazał klinikę właśnie Polewskiemu, widząc w nim gwaranta zachowania polskiego charakteru placówki. Druh Polewski zorganizował wówczas dla odchodzącego mistrza manifestacyjny obiad pożegnalny, na który zjechały najważniejsze osobistości z regionu. Po wyjeździe Rydygiera odkupił klinikę i z sukcesem kontynuował zarówno misję medyczną, jak i działalność w ruchu sokolim (m.in. jako delegat na Zjazd Sokołów w Toruniu w 1895 r.).
Pamięć o dokonaniach profesora jest wciąż żywa na Pomorzu i Kujawach:
- Pomnik w Chełmnie: Uroczyście odsłonięty 21 grudnia 1984 r. w Parku Pamięci i Tolerancji (zaprojektowany przez Ewelinę Szczech-Siwicką i Henryka Siwickiego). Przedstawia całopostaciową figurę Rydygiera w lekarskim kitlu z dłonią na sercu.
- Patronat uczelni: Od 1984 roku prof. Rydygier jest patronem medycznej uczelni w Bydgoszczy – obecnego Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (CM UMK).
druh dr Andrzej Bogucki
Źródło: A. Bogucki, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” na Pomorzu 1893-1939, Bydgoszcz 1997; materiały Muzeum Ziemi Chełmińskiej.
Foto: Grzegorz Bednarek / Muzeum Ziemi Chełmińskiej / Wikipedia.