6 lipca 2026 r. na cmentarzu przynależnym do parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Siemianowicach Śląskich odbyła się uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko” grobu Józefa Dreyzy – działacza narodowego, gospodarczego i społecznego. Wydarzenie, zorganizowane przez Urząd Miasta w Siemianowicach Śląskich oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, wpisało się w obchody rocznicy zakończenia III powstania śląskiego.
Uroczystość poprowadził Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. W swoim wystąpieniu przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”, której celem jest odnajdywanie, ewidencjonowanie i oznaczanie grobów powstańców śląskich, dotąd nieujętych w dostępnych ewidencjach.
Głos zabrała również zastępca prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie Beata Gałecka, która w przemówieniu okolicznościowym podkreśliła znaczenie pamięci o osobach zasłużonych dla lokalnej wspólnoty i dla sprawy polskiej na Górnym Śląsku. Życiorys Józefa Dreyzy przybliżyła Anna Binek-Zajda z OBUWiM IPN w Katowicach.
Aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał Jan Kwaśniewicz. Następnie proboszcz parafii Zmartwychwstania Pańskiego ks. Bogdan Wieczorek odmówił okolicznościową modlitwę. Uroczystość zakończyły złożenie kwiatów, zapalenie zniczy oraz wspólna pamiątkowa fotografia uczestników wydarzenia.
W obchodach udział wzięli m.in.: zastępca prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie Beata Gałecka, sekretarz Miasta Siemianowice Śląskie Adam Skowronek, reprezentujący marszałka województwa śląskiego płk Zbigniew Piątek, proboszcz parafii Zmartwychwstania Pańskiego ks. Bogdan Wieczorek, prezes Stowarzyszenia Polskich Chrześcijańskich Demokratów Adam Kowalczyk, sekretarz Klubu Polskiej Sztuki Walki Signum Polonicum w Katowicach Józef Pokojski, przedstawiciel Muzeum Miejskiego w Siemianowicach Śląskich Artur Garbas, delegacja Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach oraz mieszkańcy Siemianowic Śląskich. Wartę honorową przy grobie Józefa Dreyzy pełnili harcerze z miejscowego Hufca ZHP. Poczty sztandarowe wystawiły Miasto Siemianowice Śląskie oraz 17. Radzionkowska Drużyna Piechoty Zmechanizowanej im. kpt. Waltera Larysza.
Znak pamięci „Tobie Polsko” został opracowany przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. Jest wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko” z 1920 r., przechowywanym obecnie w Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. To właśnie dzięki takim uroczystościom pamięć o ludziach zasłużonych dla polskości Górnego Śląska wraca do lokalnych wspólnot – tam, gdzie ich życie, praca i zaangażowanie pozostawiły trwały ślad.
Sokół, powstaniec i państwowiec
Józef Dreyza to postać niezwykle zasłużona dla ruchu sokolego oraz polskości na Górnym Śląsku. Choć zawodowo związany był z bankowością (pracował w Banku Ludowym w Koźlu i Siemianowicach) oraz działał w Towarzystwie Czytelni Ludowych, to właśnie w gniazdach „Sokoła” biło serce jego aktywności społecznej. Swoją sokolą drogę rozpoczął w Berlinie, by kontynuować ją w Wielkopolsce, a następnie na Górnym Śląsku. Jego wybitne zaangażowanie i autorytet sprawiły, że w latach 1923–1932 pełnił zaszczytną funkcję prezesa Dzielnicy Śląskiej Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
Jako gorący patriota, po I wojnie światowej współtworzył Straż Obywatelską, Związki Wojackie oraz Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska. Walczył w powstaniach śląskich i aktywnie wspierał akcję plebiscytową. Po powrocie części Górnego Śląska do Macierzy nie zaprzestał pracy dla regionu, m.in. był posłem na Sejm Śląski III kadencji oraz zastępcą burmistrza Siemianowic. Za swoje wybitne zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Niepodległości.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach