Ponad 150 lat historii jednego z najważniejszych ruchów społecznych i patriotycznych w dziejach Polski można od dziś poznawać w samym sercu Tarnowa. W podcieniach Muzeum Historii Tarnowa i Regionu została otwarta plenerowa wystawa „W jedności siła. Towarzystwo Gimnastyczne »Sokół« od narodzin do współczesności”, prezentująca dzieje ruchu sokolego od jego powstania aż po czasy współczesne.
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” od chwili swojego powstania w 1867 roku odegrało niezwykle ważną rolę w kształtowaniu polskiego społeczeństwa. To właśnie dzięki działaczom sokolim organizowano pierwsze zajęcia gimnastyczne, pierwsze wyprawy turystyczne w góry, a także pierwsze mecze piłki nożnej na ziemiach polskich. Wszystko to działo się jeszcze w okresie zaborów, gdy Polska nie istniała na mapie Europy. Sokół stał się wówczas nie tylko organizacją sportową, ale również szkołą patriotyzmu, obywatelskiej odpowiedzialności i pracy dla dobra wspólnego.
Uroczystego otwarcia wystawy dokonali dr Marcin Borys, zastępca dyrektora Muzeum Ziemi Tarnowskiej, oraz dr Mateusz Olejnik, członek zarządu PTG „Sokół – Świat Pracy” w Tarnowie i jeden ze współautorów ekspozycji. W swoich wystąpieniach podkreślili znaczenie „Sokoła” dla rozwoju kultury fizycznej, wychowania młodzieży i budowania polskiej tożsamości narodowej.
Ekspozycja składa się z 18 plansz prezentujących najważniejsze wydarzenia z historii ruchu sokolego. Autorzy wystawy podkreślają, że jest ona opowieścią nie tylko o sporcie i gimnastyce, ale także o patriotyzmie, wychowaniu młodzieży oraz służbie społecznej. Ekspozycja przypomina udział członków „Sokoła” w najważniejszych wydarzeniach walki o niepodległość Polski, w tym w formowaniu Błękitnej Armii, Powstaniu Wielkopolskim oraz powstaniach śląskich. Wystawa prezentuje również bogatą ikonografię pochodzącą ze zbiorów Archiwum IPN, Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz kolekcji prywatnych.
Wystawa została przygotowana przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej oraz Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. W Tarnowie prezentowana jest dzięki współpracy Muzeum Ziemi Tarnowskiej, PTG „Sokół – Świat Pracy” oraz lokalnych środowisk sokolich. To kolejna inicjatywa mająca na celu popularyzację historii organizacji, która przez dziesięciolecia wychowywała kolejne pokolenia Polaków w duchu sprawności fizycznej, służby społecznej i miłości do Ojczyzny.
Wystawę można oglądać do 11 listopada 2026 roku w podcieniach Muzeum Historii Tarnowa i Regionu przy Rynku 20–21 w Tarnowie.
Twórcy przypominają również, że ekspozycja ma charakter objazdowy i może być prezentowana w innych miejscowościach w Polsce. Zainteresowane organizacje, samorządy, instytucje kultury oraz gniazda sokole mogą zgłaszać chęć jej wypożyczenia do Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Ze względu na zbliżające się obchody 160-lecia Sokoła zainteresowanie wystawą jest bardzo duże, dlatego o terminach prezentacji decyduje kolejność zgłoszeń.
Foto. Muzeum Ziemi Tarnowskiej